🌟 با تأیید سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای دوزهای شروع و نگهدارنده auto injection زیرجلدی داروی لکانمب در بیماران مبتلا به اختلال شناختی خفیف ( MCI) یا زوال عقل خفیف ناشی از بیماری آلزایمر( Mild dementia)، درمان ضدآمیلوئیدی از تزریق وریدی فراتر رفته و به خانه ها راه یافته است.

🌟 اگرچه این تغییر میتواند دهها نوبت مراجعه به مراکز تزریق را در طول دوره درمان حذف کند، اما کارشناسان تأکید دارند که این به معنای تبدیل لکانمب به یک داروی ساده «قابل مصرف در خانه» نیست. پایش با MRI برای تشخیص ناهنجاریهای تصویربرداری مرتبط با آمیلوئید (ARIA)، آموزش بیمار و مراقب، و نظارت پزشک، صرف نظر از روش تجویز، همچنان از ارکان اصلی درمان محسوب میشوند.

🌟چگونه به این نقطه رسیدیم؟

در ایالات متحده، لکانمب وریدی (IV) در ژانویه ۲۰۲۳ مجوز اضطراری و در ژوئیه همان سال مجوز قطعی را برای بیماران مبتلا به اختلال شناختی خفیف ( MCI) یا دمانس خفیف ( mild dementia) مرتبط با آلزایمر و دارای پاتولوژی تأیید شده آمیلوئید را دریافت کرد. رژیم درمانی شامل ۱۰ میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن، هر دو هفته یکبار، طی انفوزیون حدوداً یکساعته است.

سپس، در اوت ۲۰۲۵، سازمان FDA داروی لکانمب را به صورت اتواینژکتور زیرجلدی برای درمان نگهدارنده پس از ۱۸ ماه درمان اولیه وریدی تأیید کرد و به بیماران اجازه داد تا به جای ادامه انفوزیون وریدی، به تزریق هفتگی ۳۶۰ میلیگرمی روی آورند.

یک سال بعد، در ژوئیه ۲۰۲۶، FDA دوز شروع زیرجلدی خانگی را تأیید کرد که نیاز به مراجعه به مرکز تزریق را کاملاً برطرف میسازد. دوز شروع زیرجلدی، ۵۰۰ میلیگرم (شامل دو تزریق ۲۵۰ میلیگرمی) یکبار در هفته است. دوز نگهدارنده نیز ۳۶۰ میلیگرم به صورت هفتگی میباشد.

🌟چه شواهدی از دوز خانگی پشتیبانی میکند؟

لکانمب زیرجلدی بر اساس داده هایی تأیید شد که نشان میداد تزریقهای هفتگی، میزان مواجهه با دارو و کاهش آمیلوئید قابل مقایسه ای با تجویز وریدی فراهم میکنند.

به عنوان مثال، یک مطالعه مدلسازی که در کنفرانس کارآزماییهای بالینی در مورد بیماری آلزایمر در سال ۲۰۲۵ ارائه شد، نشان داد که حذف آمیلوئید به میزان مواجهه با لکانمب ارتباط دارد نه روش تجویز، که از اثربخشی مشابه در کاهش آمیلوئید با رژیمهای زیرجلدی و وریدی حمایت میکند.

داده های دیگری که در ماه جولای در کنفرانس بین المللی انجمن آلزایمر (AAIC) گزارش شد، نشان داد که دوز زیرجلدی ۵۰۰ میلیگرم هفتگی به مواجهه زیستی معادل با رژیم وریدی ۱۰ میلیگرم به ازای هر کیلوگرم هر دو هفته یکبار دست مییابد، با نسبت مواجهه ۱۰۴ درصد (فاصله اطمینان ۹۰٪: ۹۹.۱٪ تا ۱۰۹٪). مواجهه با دارو در تمام چارکهای وزنی یکسان باقی ماند که نشاندهنده پروفایل فارماکوکینتیک پایدار در جمعیت گسترده ای از بیماران است.

مطالعه دیگری از AAIC در سال جاری، اولین یافته های واقعی را ارائه کرد که نشان میداد تجویز هفتگی زیرجلدی لکانمب در خانه، عملی و قابل قبول است. مطالعات باز با حضور بیش از ۴۰۰ بیمار، ایمنی کلی قابل مقایسه ای با تجویز وریدی نشان داد، اگرچه واکنشهای محل تزریق به عنوان یک عارضه خاص این روش مطرح شد.

با این حال، نتایج یک مطالعه فاکتور انسانی نشان میدهد که آموزش اهمیت دارد. این مطالعه نشان داد که نرخ موفقیت تزریق در میان بیماران و مراقبان بالا است، اگرچه این نرخ برای بیمارانی با اختلال شناختی شدیدتر که بدون آموزش اقدام به تزریق خود میکنند، کاهش مییابد. این یافته، تصمیم FDA مبنی بر اینکه آموزش تحت نظارت پزشک و انتخاب مناسب بیمار بخشی از درمان خانگی باشد را تقویت میکند، نه اینکه فرض شود هر بیماری میتواند خود تزریق کند.

🌟 روش کار به چه صورت است؟

«خودتزریقی» به معنای بدون نظارت بودن از روز اول نیست. FDA الزام میکند که بیمار یا مراقب، برای حداقل دو دوز زیرجلدی متوالی، راهنمایی مستقیم از یک ارائه دهنده مراقبتهای بهداشتی دریافت کنند و پس از آن نیز تصمیم به ادامه این روش باید به طور دوره ای بازبینی شود. این امر به پزشکان این اختیار را میدهد که تشخیص دهند آیا بیمار یا مراقب میتوانند به طور قابل اعتماد از دستگاه استفاده کرده و برنامه درمان را دنبال کنند یا خیر.

با این حال، همه مراکز ، تزریق خانگی را از ابتدا ارائه نمیدهند. برای مثال در بعضی مراکز برای افرادی که درمان را شروع میکنند، استفاده از پروتکل درمانی وریدی را برای ۶ ماه اول الزامی است ، زیرا خطر عوارض جانبی در این دوره بالاترین است و باید چهار نوبت MRI کنترل انجام شود. پس از تکمیل ۶ ماه درمان، بیماران گزینه تغییر به روش زیرجلدی را خواهند داشت

💥اتواینژکتور در ناحیه شکم یا بالای ران استفاده میشود؛ پشت بازوی فوقانی نیز زمانی که فرد دیگری تزریق را انجام میدهد، قابل استفاده است. محلهای تزریق باید چرخانده شده و حداقل یک اینچ از تزریق قبلی فاصله داشته باشند. بیماران باید از تزریق در نواحی تحریک شده، کبود یا آسیب‌دیده و همچنین ناحیه نزدیک ناف خودداری کنند. اگر یک دوز هفتگی فراموش شود، برچسب دارو اجازه میدهد تا حداکثر ۶ روز دیرتر تزریق انجام شود و سپس دوز بعدی در روز مقرر معمول انجام گردد.

🌟 پایش ARIA چگونه انجام میشود؟

برای بیمارانی که درمان را با لکانمب زیرجلدی شروع میکنند، الزامات پایش ایمنی اساساً بدون تغییر باقی میماند. برچسب فعلی FDA نیاز به یک MRI پایه و MRI های اضافی پس از ۱، ۲، ۳ و ۶ ماه درمان دارد، صرفنظر از اینکه لکانمب به صورت انفوزیون وریدی یا تزریق زیرجلدی تجویز شود.

💥 بار پایش ممکن است برای بیمارانی که پس از درمان طولانی مدت وریدی به درمان زیرجلدی نگهدارنده منتقل میشوند، کمتر باشد. در آن مرحله، خطر عوارض جانبی جدی و ARIA «بسیار کم است و تنها در صورت بروز علائم غیرمنتظره، نیاز به آزمایشات تکمیلی خواهد بود.»

با این حال، درمان خانگی، تماس منظمی که با مراجعه به مرکز تزریق همراه بود را حذف میکند و آموزش بیمار و مراقب را حیاتی میسازد. ARIA میتواند با علائمی مانند سردرد، گیجی، تغییرات بینایی، سرگیجه، تهوع، مشکل در راه رفتن یا نقص عصبی کانونی ظاهر شود، اگرچه بسیاری از موارد بدون علامت هستند. پزشکان باید اطمینان حاصل کنند که بیماران و مراقبان میدانند کدام علائم نیاز به تماس فوری دارند و چه زمانی ارزیابی مجدد با MRI ضروری است.

🌟 پزشکان به بیماران چه بگویند؟

پیام کلیدی این است که روش تجویز تغییر میکند، نه خود درمان. بیماران همان دارو را دریافت میکنند و انتظار داریم که به همان اندازه خوب عمل کند، چه به صورت تزریق زیرجلدی دریافت شود یا انفوزیون وریدی. تفاوت اصلی در نحوه دریافت دارو است

بیمارانی که لکانمب را در خانه شروع میکنند، باید درک کنند که تجویز زیرجلدی الزامات پایش ایمنی اولیه را کاهش نمیدهد. و اگر این روش برای شروع درمان استفاده شود، همچنان همان الزامات پایش ایمنی را خواهیم داشت

بیست و دومین گنگره صرع ایران 1404